OBNIŻENIE WYMIARY CZASU PRACY – POWRÓT DO PRACY – cz.3

Obniżenie wymiaru czasu pracy jest uprawnieniem, które w moim odczuciu, mogłoby być idealną kontynuacją ochrony kobiet-matek, powracających do pracy z urlopów, związanych z okresem macierzyństwa. Konstrukcja ta mogłaby dawać Ci pewność powrotu do pracy, możliwość swobodnego kształtowania czasu pracy przez kolejne kilkanaście miesięcy, poczucie bezpieczeństwa, a z drugiej zapewne ułatwiałaby podjęcie decyzji o powrocie do pracy, co też leży w interesie pracodawcy.

Dlaczego napisałam „mogłaby”? Lektura Waszych listów, jak również własne doświadczenia, przekonują mnie, że sięgamy do tego uprawnienia zwykle z poczucia strachu przed zwolnieniem i niejako zmuszeniem pracodawcy do podjęcia dalszej współpracy po zakończeniu urlopu rodzicielskiego. Niestety, gdy dochodzi do tego,
że w okresie naszej nieobecności, nasza relacja z pracodawcą rozeszła się niczym mięśnie proste brzucha po ciąży, sięgamy po ostatnią deskę ratunku, którą jest obniżenie wymiaru etatu.

Moim zdaniem jest to odpowiedź na ewidentny brak unormowań, dotyczących czasu ochrony matki po powrocie do pracy, bo pamiętać trzeba, że przepisy zapewniają nam powrót do pracy, ale nic nie mówią o tym, na jak długo pracodawca powinien nam tę prace zapewnić.

Kto jest uprawniony?

Do skorzystania z obniżenia wymiaru czasu pracy, uprawniona jest każda pracownica mama, wracająca do pracy, która uprawniona jest do urlopu wychowawczego.

Wracając do szczegółów urlopu wychowawczego, możesz z niego skorzystać na okres 36 miesięcy, do końca roku kalendarzowego, w którym Twoje dziecko ukończy 6 rok życia. Urlop wychowawczy może zostać wykorzystany maksymalnie w pięciu częściach.

Szczegółowe informacje na temat urlopu wychowawczego, znajdziesz w artykule TUTAJ.

Konstrukcja uprawnienia i szczególna ochrona.

Wymiar etatu może zostać obniżony na cały okres czasu, w jakim przysługuje Ci urlop wychowawczy. W praktyce oznacza to więc, że możesz skorzystać z tej konstrukcji w ciągu całych 36 miesięcy, możliwości wnioskowania o urlop wychowawczy (ale w mojej opinii, nie zamiast, co wyjaśnię poniżej).

Twój pisemny wniosek o obniżenie etatu nie może zostać odrzucony przez Pracodawcę. Wniosek należy złożyć na 21 dni przed powrotem do pracy. 

W sytuacji uchybienia tego terminu, obniżenie etatu musi nastąpić najpóźniej na 21 dni po złożeniu wniosku (Przykład: jeżeli złożyłaś wniosek w pierwszym dniu po powrocie do pracy, Pracodawca jest nim związany, ale nie musi Ci on udzielić go od pierwszego dnia po powrocie, a może dokonać tego najpóźniej 21 dnia). Ważną informacją jest to,
że szczególna ochrona przysługuje od dnia złożenia wniosku – a nie od dnia rozpoczęcia pracy na obniżonym etacie.

Szczególna ochrona, czyli zakaz rozwiązania i wypowiedzenia stosunku pracy, niezależnie od okresu na jaki złożysz wniosek, będzie obejmował Cię przez okres pierwszych 12 miesięcy korzystania z obniżenia wymiaru czasu pracy (po tym okresie, nawet przy kontynuowaniu pracy w zmniejszonym wymiarze czasu, ochrona przestaje obowiązywać), ale obejmie dodatkowo okres 21 dni od dnia złożenia wniosku, do dnia rozpoczęcia korzystania z uprawnienia.

Wymiar czasu pracy po obniżeniu etatu, nie może osiągnąć mniej aniżeli 1/2 etatu (to dolna granica obniżenia). Nie ma żadnych uregulowań, dotyczących górnej granicy, co oznacza, że może ona być dowolnie kształtowana przez Ciebie (np. 3/4 etatu, 7/8 etatu).

Wynagrodzenie zostanie obniżone proporcjonalnie do nowego wymiaru etatu. Obniżenie wymiaru czasu pracy nie powoduje konieczności aneksowania umowy o pracę. Czas pracy zostaje obniżony na podstawie Twojego pisemnego wniosku – Twoja umowa o pracę nie ulega zmianie.

Przerwy na karmienie.

Obniżenie wymiaru czasu pracy nie ma wpływu na uprawnienie do skorzystania z przerw na karmienie – oczywiście przy wyliczaniu ilości i czasie przerw należy wziąć pod uwagę nowe godziny pracy.

Jeżeli więc np. obniżyłaś czas pracy do 7/8 etatu, z czego wynika 7 godzin pracy dziennie, nadal przysługują Ci dwie półgodzinne przerwy na karmienie. De facto więc Twój czas pracy będzie wynosił 6 godzin, jednakże wynagrodzenie zostanie obliczone dla 7 godzin.

Relacja obniżenia  wymiaru czasu pracy i urlopu wychowawczego.

Napisałam powyżej, iż obniżenie wymiaru czasu pracy, nie następuje zamiast urlopu wychowawczego. Chciałam tu podkreślić, że nie ma przepisów, które w przypadku skorzystania z obniżenia etatu, zakazywałyby korzystanie dalej z urlopu wychowawczego. Osobiście stoję na stanowisku, że te dwa uprawnienia należy traktować rozdzielnie,
a łączą je jedynie górne granice korzystania, czyli  wiek dziecka (6 lat), który określa czas, w którym można korzystać z urlopu wychowawczego oraz liczba miesięcy (36 miesięcy), jako maksimum okresu, w którym można korzystać z urlopu.

O ile ustawodawca wprowadza szczegółową formę korzystania z urlopu wychowawczego, umożliwiając skorzystanie z niego w  pięciu częściach, o tyle nie ma takich ograniczeń, dotyczących obniżenia wymiary czasu pracy. W praktyce możesz kilkukrotnie wnosić o obniżenie, na określony przez Ciebie czas. Musisz tylko pamiętać, że szczególna ochrona przysługuje Ci przez pierwsze 12 miesięcy korzystania z tego uprawnienia.

W moim odczuciu korzystanie z obniżenia wymiaru czasu pracy, nie „konsumuje” liczby miesięcy, podczas których trwa uprawnienie do wykorzystania urlopu wychowawczego, czy ilości pozostałych do złożenia w tym zakresie wniosków. Jeżeli więc wnioskujesz np. o 6 miesięcy obniżenia etatu, nie oznacza to, że przysługuje Ci ewentualnie 30 a nie 36 miesięcy urlopu wychowawczego.

W doktrynie prawniczej znaleźć jednak można przeciwne zdania, które ściśle wiążą oba uprawnienia, traktując skorzystanie z obniżenia etatu, jako skorzystanie z jednej części urlopu wychowawczego. Jeśli Twój pracodawca podzieli taki pogląd, pozostaje droga postępowania sądowego.

Podsumowując raz jeszcze podkreślam, iż uważam, że uprawnienie do obniżenia wymiaru czasu pracy jest tym, czego mnie osobiście brakuje w przepisach, mówiących o ochronie kobiet w ciąży i okresie macierzyństwa. Przepisy wskazują jedynie na to, iż zwolnienie nie może być działaniem dyskryminującym kobiety po powrocie z urlopów związanych z macierzyństwem. Moim zdaniem jest to jednak bardzo subiektywne i cocenne i brak jest szczegółów, zapewniających odpowiednią ochronę stosunku prawnego. Ta konstrukcja prawna pozwala Ci na kształtowanie wymiaru czasu pracy w sposób dogodny dla Ciebie (i też dla Twojego dziecka) przez kilka lat, jednocześnie pozwalając Ci na korzystanie z ochrony przed zwolnieniem przez 12 miesięcy. Wydaje się, że jest to wystarczający czas, aby na nowo po powrocie ułożyć relację z pracodawcą w nowej roli pracownik-matka, który pozwoli korzystać Ci z tego uprawnienia dłużej, z zachowaniem również interesów pracodawcy. Czas taki pozwala ewentualnie również na podjęcie decyzji i spokojne zaplanowanie zmiany pracy. Szkoda więc, że często korzystamy z niej w obronie przed pracodawcą, a nie przy współpracy z pracodawcą. Sama życzę Wam, abyście nie musiały w tym kontekście korzystać z obniżenia wymiar czasu pracy, bo szczerze powiedziawszy trudno mi wrobyzić sobie komfort pracy,
gdy w ten sposób niejako „wymuszamy” na pracodawcy 12 miesięcy dalszej współpracy.

To ostatnia część artykułów o uprawnieniach pracowniczych po powrocie do pracy.
Na ten moment zamykam również – przynajmniej na jakiś czas – #poradnikmacierzynski Mam nadzieję, że znalazłyście w nim mnóstwo informacji, które pozwoliły Wam łatwiej odnaleźć się w gąszczu przepisów i zorganizować sobie ten wyjątkowy czas, jakim jest ciążą i macierzyństwo, w kontekście pracy.

Kolejny poradnik, to jak już zapowiedziałam #mamaprzedsiebiorca. Będzie więc
o uprawnieniach macierzyńskich, ale w kontekście kobiet, prowadzących własną działalność gospodarczą.

Marzena | Mama Prawniczka

Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 Kodeks Pracy, Dz.U. 1974 Nr 24 poz. 141 z późn. zm
w szczególności art. 1867 § 1, art. 186 § 1 i 2

Autor: Marzena Pilarz-Herzyk, założycielka MamaPrawniczka.pl
Pamiętaj, że artykuły tu publikowane nie są wykładnią prawa i mają charakter informacyjny. Ich stan prawny jest aktualny na dzień publikacji (lub inny, jeśli zaznaczono w treści). W sprawach indywidualnych, najlepiej skorzystaj z porady prawnej, która opiera się o rzetelną i szczegółową rozmowę, analizę dokumentów etc. Sprawdź szczegóły: KONSULTACJE INDYWIDUALNE.

Komentarze:

  1. WITAM! Mam pytanie precyzujące. Co w sytuacji jeżeli etat stanowiło 10h pracy dziennie przez 5 dni w tygodniu. Czy jest jakis przepis który zapewnia matce karmiącej powrót do pracy na 7h czy w tej sytuacji jest to 9h po odliczeniu przerw. Kolejne pytanie na które nie znalazłam odpowiedzi w tekście to co w sytuacji jeżeli umowa z pracodawcą kończy się wcześniej niż 12mcy po powrocie z urlopu macierzyńskiego. Skrócenie czasu pracy będzie chroniło pracownika przed zwolnieniem na czas trwania umowy czy wymusi jej przedłużenie? Będę wdzięczna za odpowiedź.

    1. Witaj u #MamyPrawniczki. Jeśli tu trafiłaś, to mam nadzieję, że jesteś kolejna Mamą, Kobietą, Czytelniczką bardziej świadomą swoich praw. Na dzień dzisiejszy nie udzielam indywidualnych porad prawnych, gdyż nie mogę poświęcić wystarczającej atencji każdej sprawie, a radzenie na bazie krótkiej wiadomości, bez znajomości dokumentów i szczegółów sprawy, byłoby nierzetelne. Natomiast zawsze staram się odesłać pytające do odpowiednich treści, wskazać ogólne zasady lub wykorzystac problem jako inspirację do kolejnego artykułu.
      Z Twojego pytania wynika, że nie jest to podstawowy system pracy (8h pracy w 5-cio dniowym tygodniu pracy = 40h pracy/tygodniowo), ale trudno mi być pewną w jakim pracujesz. Przerwy na karmienie przewidują godzinną przerwę, co w podstawowym wymiarze oznacza 7 a nie 8h.
      Jeśli zaś chodzi o skrócenie czasu pracy, to on zapewnia brak możliwości wypowiedzenia/rozwiązania umowy o pracę, ale nie wymusza na pracodawcy przedłużenia umowy.
      Pozdrawiam. Marzena | Mama Prawniczka

  2. Dzień dobry, Bardzo pomocny blog i artykuł a ja dodatkowo mam pytanie szczegółowe. Wiem, że nie udziela Pani porad ale wydaje mi się że moje pytania nie mają charakteru porady a raczej uzupełnienia treści artykułów.
    1. Po zakończeniu rodzicielskiego, matka dziecka wróciła do pracy a ojciec poszedł na urlop wychowawczy. Czy w związku z tym, że oboje rodzice równolegle mogą korzystać z wychowawczego (tylko wymiar się obniża) to podczas gdy ojciec jest na wychowawczym matka może korzystać z prawa do obniżenia etatu?
    2. Czy ten wniosek o obniżenie etatu, równoznaczny z ochroną można złożyć po jakimś czasie od powrotu do pracy? Np po pół roku? I nadal ochrona obejmuje okres 12 m?
    3. Czy uprawnienia rodzicielskie dla dzieci do lat 4 przysługują obojgu rodzicom równocześnie, gdy oboje pracują? Czy gdy matka dziecka jest na macierzyńskim może na to samo dziecko korzystać z nich ojciec? Np. nie chce pracować w nadgodzinach?

    1. Dzień dobry.
      1. Tak – może korzystać.
      2. Tak – może złożyć w dogodnym terminie, ochrona będzie aktualna przez pierwsze 12 msc obniżonego wymiaru czasu pracy.
      3. Tak – uprawnienia przysługują obojgu rodzicom, ale musza zadeklarować, który z nich będzie korzystał.
      Pozdrawiam
      Marzena PH

  3. A co dzieje się z zaległym urlopem jeśli nie wykorzystało się go przed obniżeniem czasu pracy? Czy przy 7/8 przysługuje wtedy 8 dni wolnego za 7 dni urlopu zaległego czy wymiar jest 1:1?

    1. Witam,
      Obniżenie etatu pozostaje bez wpływu na zaległy urlop. Nowy wymiar będzie stanowił podstawę do wyliczenia urlopu bieżącego.
      Pozdrowienia.
      Marzena | Mama Prawniczka

  4. Witam, jestem ciekawa Pani opinii w mojej sprawie. Zostałam zwolniona z pracy z powodu likwidacji stanowiska w dniu w którym zaczynał się mój skrócony etat. Wcześniej pracowałam ponad 10 lat na pełnym etacie teraz wróciłam na 7/8. Rozumiem, że pracodawca może mnie zwolnić, ale dlaczego mam teraz w okresie wypowiedzenia dostawać świadczenia od etatu 7/8, którego nawet nie rozpoczęłam? Dodam, że moje prośby o anulowanie wniosku na 7/8 zostają bez odpowiedzi… kazano mi wykorzystać zaległy urlop i zwolniono z obowiązków świadczenia pracy. Czy mogę coś w tej kwestii jeszcze zrobić? Czy prawnie można jeszcze wnioskować o anulowanie tego wniosku o powrót na 7/8 jako nie zasadny w związku z powyższymi okolicznościami?
    Dziękuję i pozdrawiam

    1. Dzień dobry,

      Jeśli nie było to zwolnienie dyscyplinarne, ani związane z likwidacją pracodawcy (nie Pani stanowiska), a Pani wniosek o zmniejszenie etatu został prawidłowo wniesiony, pracodawca zwalniając Panią postąpił niezgodnie z prawem, gdyż nie miał prawa Pani zwolnić.

      Szczegóły wymagają omówienia podczas porady indywidualnej – nie w komentarzu.

      Pozdrawiam
      Marzena | MamaPrawniczka | kontakt@mamaprawniczka.pl

  5. Witam
    Mam pytanie – jak wylicza się podstawę zasiłku macierzyńskiego jesli w ciążę zajdzie się podczas urlopu wychowawczego?
    Dodam że przed pójściem na zwolnienie w poprzedniej ciazy miałam zmieniony wymiar etatu w poszczególnych spółkach pracodawcy. Czy to coś zmienia?

  6. Witam serdecznie, 17 lipca kończy mi się urlop wychowawczy, który w całości już wykorzystałam. Chciałabym wrócić do pracy ale na część etatu (w tej chwili na moje
    stanowisko zatrudniona jest osoba na zastępstwo). Czy mam prawo wnioskować o zmniejszenie wymiaru czasu pracy jeżeli nie mam już prawa do urlopu wychowawczego? Dodam że w trakcie trwania urlopu wychowawczego zmieniło się moje miejsce zamieszkania (jest teraz dalej oddalone niż było to przed urlopem).. choć nie wiem czy to ma jakieś znaczenie prawne.. Będę wdzięczna za odzew.

    1. Dzień dobry,
      Zmniejszenie etatu przysługuje w okresie trwania uprawnienia do urlopu wychowawczego.
      Pozdrawiam
      MPH

  7. Dzień dobry,
    Po urlopie macierzyńskim złożyłam wniosek o obniżony wymiar czasu pracy na rok – od 1 maja 2019 do 30 kwietnia 2020. Pracuję na 7/8 etatu.

    Wczoraj złożyłam wniosek o urlop wychowawczy i został on odrzucony (chciałam go wziąć od 1 listopada 2019) :(.

    Powodem odrzucenia wniosku o urlop wychowawczy jest to, że teraz pracuję w niepełnym wymiarze godzin 🙁
    Obniżony wymiar czasu pracy wyklucza wzięcie urlopu wychowawczego…
    Pracodawca nie chce się zgodzić na skrócenie niepełnego wymiaru czasu i na to, żebym poszła na urlop wychowawczy:(.

    Czy mam jakieś szanse dostać urlop wychowawczy? Pracuję między 14.00-22.00 i nie daje rady pogodzić życia zawodowego z prywatnym 🙁

    Z gory dziękuję za pomoc!

    1. Dzień dobry,
      Pracodawca nie ma racji – o tym, że można korzystać z obu uprawnień pisałam w artykule.
      Zapraszam do kontaktu w ramach porad indywidualnych, clem omówienia szczegółów tych praw lub też sporządzenia stosownego pisma dla pracodawcy.

      Tutaj kilka szczegółów o konsultacjach.
      http://mamaprawniczka.pl/konsultacje/

      Pozdrawiam
      Marzena PH

Dodaj komentarz