Przyjęło się myśleć, że większość uprawnień po urodzeniu Dziecka, posiada się mama.
W szale macierzyństwa, ojcowie zostają nieco odsunięci na dalszy plan. Ten artykuł pokaże Wam drodzy tatusiowie, że prawo przewiduje dla Was prawie te same uprawnienia, jak dla każdej mamy. Prawie…? Czego więc nie przewiduje? Przeczytajcie koniecznie całość i sprawdźcie do czego #ojciecmaprawo

Statystyki wskazują, że coraz chętniej ojcowie korzystają z uprawnień ojcowskich, choć tak naprawdę mowa tutaj o urlopie ojcowskim – najbardziej rozpowszechnionym uprawnieniu. Niestety ta sytuacja nie przedkłada się na inne zagadnienia. W roku 2017, na prawie 520 tys kobiet, korzystających z urlopu macierzyńskiego, z urlopu ojcowskiego skorzystało 178 tys panów i zaledwie 4,2 tys skorzystało z urlopu rodzicielskiego. Nie jest to duży odsetek, ale jednak zawsze to coś 🙂

Urlop ojcowski dla taty na etacie.

Komu przysługuje?
Urlop ten jest niezależny od uprawnień mamy, co oznacza, że koniecznym jest, aby to ojciec Dziecka posiadał zatrudnienie na podstawie umowy o pracę (bądź posiadał inny tytuł, na podstawie którego opłacana jest składka chorobowa – np. działalność gospodarcza).

Wymiar urlopu.
Długość urlopu to 2 tygodnie i jest niezależna od liczby urodzonych dzieci podczas jednego porodu. Zgodnie przepisami może on zostać wykorzystany jednorazowo lub zostać podzielony na dwie części – dwie tygodniowe części.
Uprawnienie do urlopu przysługuje do ukończenia przez dziecko 24 miesiąca życia.

Uprawnienie czy obowiązek?
Urlop ten jest uprawnieniem, dlatego nie ma obowiązku skorzystania z tej formy nieobecności w pracy. Należy jednak pamiętać, że w sytuacji, w której nie zostanie on „wybrany”, po okresie 24msc od porodu, dni niewykorzystane przepadają. 

Zmiana pracodawcy nie wyklucza możliwości ze skorzystania z tego uprawnienia w nowym miejscu pracy. W sytuacji rozstania się z poprzednim pracodawcą, za czas urlopu ojcowskiego (niewykorzystanego), nie przysługuje ekwiwalent urlopowy, a możliwość skorzystania, przechodzi z tatą do nowego miejsca pracy.

Jak skorzystać?
Celem skorzystania z urlopu, należy złożyć stosowny wniosek swojemu pracodawcy,
na 7 dni przed planowanym dniem rozpoczęcia urlopu. Wnioskiem takim pracodawca jest związany i nie może odmówić, przyznania wolnego.
Ale co ważne, pracodawca nie ma obowiązku na wyrażenie zgody na skorzystanie z urlopu, tuż po porodzie. Jeżeli Ty uchybisz terminowi i złożysz wniosek np. na 3 dni przed planowanym urlopem, wówczas pracodawca nie ma obowiązku jego uwzględnienia od dnia wskazanego we wniosku, ale musi udzielić po 7 dniach od złożenia.

Wynagrodzenie.
W ramach urlopu ojcowskiego zachowujesz prawo do 100% wynagrodzenia.

Urlop ojcowski dla taty, prowadzącego działalność gospodarczą.

Dla kogo ten urlop?
Urlop ojcowski to uprawnienie, które przysługuje ojcu dziecka nawet jeśli nie jest on zatrudniony na etacie, a prowadzi własną działalność gospodarczą.
Warunkiem przyznania urlopu ojcowskiego, jest opłacanie dobrowolnych składek chorobowych ze swojej działalności gospodarczej(!).

Wymiar urlopu.
Urlop przysługuje w ten sam sposób, jak opisałam powyżej: czyli 2 tygodnie, do wyboru w jednej, bądź dwóch częściach. Okres trwania uprawnienia to 24msc. Różnica? Nie ma tutaj nikogo, kto musiałby wyrazić zgodę na termin jego rozpoczęcia 🙂 więc w tym przypadku możesz sam zdecydować o skorzystaniu tuż po porodzie.

Zasiłek za czas urlopu i składki.
Poza faktem, że masz dodatkowe dwa tygodnie czasu dla swojej rodziny, ZUS przewidział, że za ten czas otrzymasz wynagrodzenie – a dokładnie zasiłek w wysokości 100% podstawy wymiaru (czyli obliczony zostanie na tej samej zasadzie, jak podczas każdego zasiłku chorobowego, wysokość jego będzie uzależniona od wysokości składek, jakie zostały opłacone w okresie ostatnich 12 miesięcy).
Dodatkowo za czas przebywania na urlopie, obniżone zostaną Twoje składki ZUS, za pełne 14 dni urlopu (a więc zapłacisz składki tylko za 16 – przy 30 dniowym miesiącu).

Jak otrzymać zasiłek?
Celem otrzymania zasiłku za czas urlopu ojcowskiego do ZUS należy złożyć:

  • skrócony akt urodzenia dziecka,
  • formularz ZUS Z-3b,
  • formularz ZAS-34 – i tutaj nie zdziw się na widok tytułu formularza  „Wniosek o zasiłek macierzyński za okres ustalony jako okres urlopu ojcowskiego”.
  • We wniosku należy określić planowany termin urlopu, a wniosek złożyć przynajmniej na jeden dzień przed planowanym rozpoczęciem

Opieka nad matką Dziecka po porodzie – zasiłek opiekuńczy.

Komu przysługuje?
Jako świeżo upieczony Tata, zarówno zatrudniony na postawie umowy o pracę, jak i prowadzący własną działalność, możesz otrzymać zwolnienie lekarskie z tytułu opieki nad matką Dziecka. 

Co ważne, to uprawnienie do zasiłku opiekuńczego przysługuje z zasady najbliższym członkom rodziny, których oznaczono w ustawie jako: małżonka, rodziców, rodziców dziecka, ojczyma, macochę, teściów, dziadków, wnuków, rodzeństwo, dzieci w wieku ponad 14 lat.
Ważnym tutaj jest to, że prawo do skorzystania z opieki posiada również ojciec Dziecka, który nie jest mężem mamy. To jedna z nielicznych w prawie polskim sytuacji, w której partnerowi w związku nieformalnym, przyznaje się takie same prawa, jak mężowi.

Co może być podstawą zwolnienia?
Przysługuje ona w sytuacji, gdy istnieją uzasadnione podejrzenia, że matka dziecka będzie wymagała po porodzie opieki i pomocy.
Zwolnienie to możesz uzyskać od lekarza podczas wypisu partnerki ze szpitala, od lekarza ginekologa lub po prostu lekarza rodzinnego.

Wymiar i wynagrodzenie.
Wymiar opieki, jaką możesz otrzymać to 14 dni (liczone ciągiem).
Za czas odpowiadający opiece, przysługuje 80% podstawy zasiłku – należność ta zostanie wypłacona przez ZUS, jako zasiłek opiekuńczy. 

 

Urlopy, związane z rodzicielstwem.

URLOP MACIERZYŃSKI, a  właściwie tacierzyński.

Kto jest uprawniony?
Do skorzystania z urlopu macierzyńskiego uprawnionymi są osoby zatrudnione na podstawie: umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania, spółdzielczej umowy o pracę, umowy cywilnoprawnej (zlecenie).
Urlop przysługuje Ci również, jeżeli prowadzisz działalność gospodarczą.

Jak długo trwa?
– 20 tygodni – jedno Dziecko;
– 31 tygodni – dwoje Dzieci;
– 33 tygodnie – troje Dzieci;
– 35 tygodni – czworo Dzieci;
– 37 tygodni – pięcioro i więcej Dzieci.

Przyjęło się, że tak naprawdę te 20 tygodni to urlop dla mamy. Ustawodawca przewidział jednak i odmienną sytuację. Obowiązkowo mama Dziecka musi skorzystać z pierwszych 14 tygodni urlopu macierzyńskiego. Dalej może zdecydować o jego wcześniejszym zakończeniu, pod warunkiem, że kolejne 6 (bądź więcej, jeśli urodzono więcej Dzieci przy jednym porodzie) wykorzysta ojciec Dziecka. Skorzystanie więc  z urlopu tacierzyńskiego jest obowiązkowym, celem skrócenia urlopu macierzyńskiego.

W przepisach spotkasz również wyjątek, dotyczący zdrowia mamy i jej ewentualnej hospitalizacji po porodzie. Wówczas obowiązkowymi jest 8 tygodni macierzyńskiego, dalej na czas pobytu w szpitalu, prawo do urlopu przysługuje ojcu Dziecka, do czasu zakończenia hospitalizacji.

Urlop macierzyński, a zasiłek macierzyński – czyli diabeł tkwi w szczegółach.

Te dwa pojęcia często stosowane naprzemiennie. Niestety błędnie uważa się je za synonimy. Urlop macierzyński to bowiem przerwa w świadczeniu wykonywanej pracy. Termin ten więc ściśle związany jest z umową o pracę. Zasiłek macierzyński zaś, to świadczenie pieniężne wypłacane z racji faktu, iż pracownica/pracownik przebywa na tym właśnie urlopie.
Dlaczego rozróżnienie tych terminów jest ważne?
Celem uzyskania uprawnień do urlopu macierzyńskiego, koniecznym jest, aby urlop posiadała mama Dziecka. W sytuacji, gdy ta zatrudniona jest na podstawie umowy
o pracę, fakt urlopu nie budzi wątpliwości. Zupełnie inaczej jednak jest w sytuacji,
w której mama prowadzi własną działalność gospodarczą lub świadczy usługi na podstawie umowy zlecenia (i opłaca w obu przypadkach dobrowolną składkę chorobową). W tym przypadku nie ma ona prawa do urlopu (bo nie następuje przerwa w świadczeniu pracy, działalność może funkcjonować bez przeszkód dalej tuż po porodzie), a jedynie posiada uprawnienie do zasiłku macierzyńskiego. I choć okres wypłaty zasiłku jest tożsamy z urlopem, wysokość zasiłku naliczana w ten sam sposób, tata w tym przypadku nie może skorzystać z kontynuacji urlopu macierzyńskiego.
Podsumowując więc, tata będzie mógł skorzystać z kontynuacji urlopu macierzyńskiego, jedynie w okresie zatrudnienia mamy. Te same zasady dotyczą urlopu rodzicielskiego, o którym mowa poniżej.

URLOP RODZICIELSKI.

Komu przysługuje urlop rodzicielski?
Urlop rodzicielski przysługuje obojgu rodzicom – musicie tylko pamiętać, że wymiar urlopu przypada Wam łącznie.

Wymiar urlopu.
– 32 tygodnie – w przypadku urodzenia jednego Dziecka przy jednym porodzie;
– 34 tygodnie – w przypadku urodzenia dwojga i więcej dzieci przy jednym porodzie.
W praktyce możesz korzystać z urlopu rodzicielskiego wspólnie z mamą. Oznacza to, że odpowiednio będziecie mieli do dyspozycji po 16, albo 17 tygodni urlopu. Możecie korzystać z urlopu jednocześnie.

Jak korzystać z urlopu?
Urlop rodzicielski możesz wykorzystać jednorazowo lub w maksymalnie 4 częściach (następujących bezpośrednio jedna po drugiej – poniżej będzie ALE do tej zasady).
Poszczególne części urlopu powinny mieć minimum 8 tygodni. Jednakże pierwsza część może wynosić wyjątkowo minimum 6 tygodni, zaś ostatnia może wynosić również mniej, jeżeli wymiar jaki Ci pozostał do wykorzystania, jest mniejszy niż 8 tygodni.

Uprawnienie do skorzystania z urlopu rodzicielskiego przysługuje Ci do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko ukończy 6 rok życia.
Dlaczego to ważna informacja? Przepisy bowiem przewidują, że 16 tygodni urlopu rodzicielskiego możesz wykorzystać z pominięciem zasady bezpośredniości – czyli nie musi następować po sobie, a możesz wykorzystać go po przerwie. Liczba wykorzystanych w tym trybie części, pomniejsza liczbę części, przysługującego urlopu wychowawczego.

URLOP WYCHOWAWCZY.

Urlop ten przysługuje każdemu pracownikowi, który przepracował 6 miesięcy. Uprawnienie może zostać wykorzystane również przez tatę.

Z faktu, że urlop wychowawczy można wybrać z zasady w 5 częściach (przy podziale na części urlopu rodzicielskiego, ilość jego części obniża przyzwoloną ilość części urlopu wychowawczego), można również wnioskować, że podobnie jak w przypadku urlopu rodzicielskiego, w gestii rodziców leży kwestia sposobu podziału pomiędzy siebie poszczególnych tygodni/miesięcy urlopu.

Przepisy zastrzegają, że urlop składa się z 36 msc, z czego 1 miesiąc musi wykorzystać drugi z rodziców. Jeżeli więc zdecydujecie o tym, że urlop prawie w całości przypadnie jednemu z Was, prawo do jednego miesiąca, nieprzerwanie będzie przysługiwało drugiemu z rodziców.

Ochrona stosunku pracy.


Oczywiście, korzystając z powyższych urlopów, korzystasz z tej samej ochrony stosunku pracy, jak mama, czyli Twój pracodawca nie może wypowiedzieć/rozwiązać z Tobą umowy o pracę.

Tata wraca do pracy – obniżenie wymiaru czasu pracy.

Tak – to uprawnienie jest również dla Ciebie, drogi tato. Jeżeli korzystałeś z którychś
z powyższych urlopów, wracasz do pracy i nadal jesteś w okresie, przysługującego Ci urlopu wychowawczego, masz pełne prawo do skorzystania z obniżenia wymiaru czasu pracy.

Konstrukcja uprawnienia i szczególna ochrona.
Wymiar etatu może zostać obniżony na cały okres czasu, w jakim przysługuje Ci urlop wychowawczy. W praktyce oznacza to więc, że możesz skorzystać z tej konstrukcji w ciągu całych 36 miesięcy, możliwości wnioskowania o urlop wychowawczy.

Twój pisemny wniosek o obniżenie etatu nie może zostać odrzucony przez Pracodawcę. Wniosek należy złożyć na 21 dni przed powrotem do pracy.
Ważną informacją jest to, że szczególna ochrona przysługuje od dnia złożenia wniosku – a nie od dnia rozpoczęcia pracy na obniżonym etacie.

Szczególna ochrona, czyli zakaz rozwiązania i wypowiedzenia stosunku pracy, niezależnie od okresu na jaki złożysz wniosek, będzie obejmował Cię przez okres pierwszych 12 miesięcy korzystania z obniżenia wymiaru czasu pracy (po tym okresie, nawet przy kontynuowaniu pracy w zmniejszonym wymiarze czasu, ochrona przestaje obowiązywać).

Wymiar czasu pracy po obniżeniu etatu, nie może osiągnąć mniej aniżeli 1/2 etatu (to dolna granica obniżenia). Nie ma żadnych uregulowań, dotyczących górnej granicy, co oznacza, że może ona być dowolnie kształtowana przez Ciebie (np. 3/4 etatu, 7/8 etatu).

Wynagrodzenie zostanie obniżone proporcjonalnie do nowego wymiaru etatu. Obniżenie wymiaru czasu pracy nie powoduje konieczności aneksowania umowy o pracę. Czas pracy zostaje obniżony na podstawie Twojego pisemnego wniosku – Twoja umowa o pracę nie ulega zmianie.

Rodzic dziecka do 4 roku życia.

W związku z wychowaniem dziecka, które nie ukończyło 4 roku życia – tu mała niespodzianka – mam i tata Dziecka (a nie jak przyjęło się sądzić – mama wracająca do pracy), posiadają w tym czasie dodatkowe uprawnienia, dotyczące pracy. Warunkiem jest wychowywanie dziecka, sprawowanie nad nim opieki. Uprawnienia poniższe przysługują obojgu rodzicom i nie trzeba wybierać, które Was będzie z nich korzystać.

Jeżeli więc, jesteś pracownikiem i jednocześnie wychowujesz Dziecko do 4 roku życia, pracodawca bez Twojej zgody nie może zatrudniać cię:

  • w godzinach nadliczbowych;
  • w systemie pracy, obejmującym większą ilośc godzin pracy, aniżeli 8h/dobę;
  • w porze nocnej;
  • poza miejscem stałego wykonywania pracy – delegacja;
  • pracy na niektórych stanowiskach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych (Ten punkt jest zakazem bezwględnym i Twoja ewentualna zgoda nie ma tutaj znaczenia).w.

Dodatkowe 2 dni wolne – opieka na dziecko zdrowe.

Jeżeli Dziecko nie ukończyło jeszcze 14 roku życia, oboje rodzice posiadają  prawo do 2 dodatkowych dni w  roku, z tytułu opieki nad dzieckiem. Uprawnienie to przysługuje zarówno mamie, jak i tacie – ale łącznie w wymiarze dwóch dni. To uprawnienie przysługuje obojgu rodzicom łącznie, co oznacza, ze możecie dowolnie zdecydować czy skorzysta jedno z rodziców czy oboje po 1 dniu.

Opieka na dziecko przy w wymiarze 2 dni lub 16 godzin. Nie ma przymusu, abyś wybrał je, jako całe dni – możesz wybrać je w formie kilku godzin. Ważnym jest, aby pamiętać, że pierwszy wniosek o opiekę, determinuje sposób wybrania tych dni (czyli w praktyce, jeśli np. na pierwszym wniosku w danym roku wybierzesz 3h opieki, taka forma będzie przysługiwała również do pozostałych dni/godzin).

Wymiar dni wolnych i wynagrodzenie.
Liczba dwóch dni, przysługuje niezależnie od liczby dzieci. A dni niewykorzystane w danym roku kalendarzowym, nie przechodzą na kolejny rok.
W przypadku pracy w niepełnym wymiarze czasu pracy, przysługująca opieka obliczana jest w systemie godzinowym, proporcjonalnie do wymiaru etatu. Niepełną godziną, zaokrągla się na korzyść pracownika „w górę”.

Za czas zwolnienia od pracy, w związku z  opieką na dziecko, zachowujesz prawo do wynagrodzenia, obliczanego w taki sam sposób, jak wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy.
Co ważne, uprawnienia do opieki nad dzieckiem zdrowym nie łączy się z uprawnieniem do zasiłku macierzyńskiego. W roku, w którym mama jest nieobecna w pracy, prawo do 2 dni pozostaje do wykorzystania tylko dla ojca Dziecka.

Zasiłek opiekuńczy, czyli 60 dni zwolnienia od pracy.

Konstrukcja tego zasiłku została już wspomniana przy opiece nad matką Dziecka po porodzie, gdyż wynika dokładnie z tych samych przepisów. Tutaj jednak przyjrzymy się, jak wygląda kwestia tego zasiłku w sytuacji, w której opiekujemy się Dzieckiem.

Z powodu konieczności sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, maksymalnie przez okres 60 dni w roku kalendarzowym, przysługuje Ci opieka na Dziecko, czy zasiłek opiekuńczy.
1. Do ukończenia przez Dziecko  8 roku życia z następujących powodów:
– nieprzewidziane zamknięcie żłobka, przedszkola, szkoły;
– poród lub choroba małżonka ubezpieczonego, stale opiekującego się Dzieckiem, jeżeli te przyczyny, uniemożliwiają temu małżonkowi sprawowanie opieki;
– pobyt małżonka ubezpieczonego, który stale opiekuje się Dzieckiem w szpitalu.
2. Do ukończenia przez Dziecko 14 roku życia – z powodu jego choroby.
3. W tym miejscu warto również zwrócić uwagę, iż na dziecko powyżej 14 roku życia przysługuje Ci również zasiłek opiekuńczy na tych samych zasadach, jak na innego chorego członka rodziny. Tutaj wymiar zasiłku to 14, a nie jak wyżej 60 dni.

Miesięczny zasiłek wynosi 80% podstawy jego wymiaru.
Opieka przysługuje obojgu rodzicom, a jej wymiar jest niezależny od ilości wychowywanych Dzieci.

Podsumowując. Drogi Tato, wbrew pozorom i powszechnej opinii, to nie jest tak,
że prawo przyznaje więcej uprawnień mamom i nie ma sensu, aby w ogóle rozważać zamienienie się rolami w tym okresie po narodzinach Dziecka. Nie masz w żaden sposób ograniczonych praw w sytuacji pojawienia się potomka – może z jednym wyjątkiem… nie przysługuje Ci przerwa na karmienie piersią… ale cóż … wyjątkowo pretensje nie do ustawodawcy proszę wnosić :):)

Marzena | Mama Prawniczka

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 Kodeks Pracy, Dz.U. 1974 Nr 24 poz. 141 z późn.zm

2 thoughts on “UPRAWNIENIA TATY PO PORODZIE – KOMPENDIUM TACIERZYŃSKIE.”

  1. A co w sytuacji gdy mama ma dziecko z pierwszego związku i z tego tytułu 2 dni opieki które przysluguja nie zależnie od ilosci dzieci a rodzi sie kolejne dziecko z innym partnerem? Czy ten partner nie może wtedy wziąć opieki gdyż matka już ja ma, na w zasadzie nie spokrewnione z nim pierwsze dziecko?

    1. Liczba dni wolnych – to 2 i przypadają one na daną rodzinę (matka/ojciec/dziecko).
      Rozwód rodziców nie odbiera prawa do korzystania z opieki nadal na dziecko z poprzedniego związku.
      Co ważne, pracownikowi w każdej sytuacji przysługują maksymalnie dwa dni opieki na wszystkie dzieci, jakie wychowuje. W praktyce to oznacz, że należy podzielić dwa dni pomiędzy siebie a partnerów/partnerki, tak aby nie przekroczyć limitu.

      Marzena | Mama Prawniczka

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

}