Tak sobie pomyślałam, że ten artykuł w zasadzie mógłby być pierwszy w cyklu #poradnikmacierzynki  W kilku artykułach na pewno znalazłaś informacje na temat ochrony umowy o pracę oraz zakazu jej rozwiązywania i wypowiadania. Otrzymałam jednak mnóstwo pytań, dotyczących szczegółów umów i wspomnianej ochrony. Dlatego dzisiaj zaczynamy od początku 🙂 Poniżej znajdziesz charakterystykę poszczególnych umów o pracę w nawiązaniu do uprawnień rodzicielskich i ochrony tych umów przed wypowiedzeniem w związku z ciążą i uprawnieniami macierzyńskimi.

Szczególna ochrona.

Od momentu zajścia w ciążę Twoja umowa o pracę podlega szczególnej ochronie. Pracodawca bowiem nie może wypowiedzieć Ci umowy o pracę, ani Twoja umowa nie może ulec rozwiązaniu. Pamiętaj, że ciąża powinna być potwierdzona zaświadczeniem lekarskim, bo właśnie dzięki niemu nabywasz dodatkowe uprawnienia, związane z ciążą.

Umowa na okres próbny.

Na pewno znasz taki rodzaj umowy, bo de facto otrzymuje ją każdy pracownik, celem wzajemnego zapoznania się z pracodawcą.  W tym czasie pracodawca ma możliwość poznania Twoich kwalifikacji, a Ty możesz zapoznać się z warunkami pracy w danym miejscu.

Czas trwania umowy i ilość umów.

Umowę na okres próbny zawiera się, celem zatrudnienia pracownika na danym stanowisku. Z zasady umowa ta nie może trwać dłużej niż 3 miesiące.
Ponowne zawarcie takiej umowy jest możliwe tylko jeśli pracownik miałby być zatrudniony do wykonywania innego rodzaju pracy.
Jeśli chodzi o wykonywanie tej samej pracy u tego samego pracodawcy, jest to możliwe w sytuacji upływu co najmniej 3 lat od dnia wygaśnięcia poprzedniej umowy.

Przepisy prawa pracy nie wskazują ilości umów, jakie można zawrzeć w czasie 3 miesięcy okresu próbnego. Limitem jest okres czasu.

Jak wypowiedzieć umowę o pracę na okres próbny?

Z zasady rozwiązuje się ona z upływem okresu czasu na jaki była zawarta. 

Dopuszczalne jest jednak jej wypowiedzenie zgodne z poniższymi okresami:

  • 3 dni robocze, dla umów nie przekraczających 2 tygodni;
  • 1 tydzień, dla umów dłuższych niż 2 tygodnie;
  • 2 tygodnie, dla umów których okres wynosi 3 miesiące.
  • Dodatkowo umowa na okres próbny może zostać rozwiązana:
    na mocy porozumienia stron, czyli zgodnego oświadczenia obu stron;
  • przez pracodawcę z winy pracownika (potocznie dyscyplinarka): w racie ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych; popełnienia przez pracownika przestępstwa, uniemożliwiającego dalszego zatrudnienia; utraty koniecznych uprawnień do zajmowania danego stanowiska.
  • przez pracodawcę bez wypowiedzenia z przyczyn niezawinionych przez pracownika jeżeli niezdolność pracownika z powodu choroby trwa:
    dłużej niż 3 miesiące, jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy krócej niż 6 miesięcy;
    lub dłużej niż łączny okres pobierania z tego tytułu wynagrodzenia i zasiłku oraz pobierania pierwszych 3 miesięcy świadczenia rehabilitacyjnego, jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy co najmniej 6 miesięcy lub jeżeli niezdolność do pracy została spowodowana wypadkiem przy pracy albo chorobą zawodową;
    lub w razie dłuższej niż miesiąc usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy z innych przyczyn niż choroba (żaden z powyższych przypadków nie dotyczy niezdolności do pracy, przypadającej w  okresie ciąży)
  • przez pracownika bez wypowiedzenia z przyczyn zawinionych przez pracodawcę: w razie ciężkiego naruszenie podstawowych obowiązków wobec pracownika;
  • przez pracownika bez wypowiedzenia w przypadku wydania orzeczenia lekarskiego o szkodliwym wpływie wykonywanej pracy na zdrowie pracownika (a pracodawca nie przeniesie go w określonym w orzeczeniu terminie na inne stanowisko).

Umowa na okres próbny a korzystanie z uprawnień rodzicielskich.

Pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy na okres próbny w okresie:
– ciąży,
– urlopu macierzyńskiego,
– urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego,
– urlopu rodzicielskiego,
– urlopu ojcowskiego,
jeżeli umowa na okres próbny przekraczała 1 miesiąc.

Oczywiście wyjątkiem od tej zasady jest wystąpienie przyczyn, uzasadniających rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika (a organizacja związkowa u danego pracodawcy wyraziła na to zgodę).
Drugim wyjątkiem jest ogłoszenie upadłości, bądź likwidacji pracodawcy.

Umowa o pracę zawarta na okres próbny ulega przedłużeniu do dnia porodu, gdy:
– przekracza jeden miesiąc,
– uległaby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży.

Uprawnienia rodzicielskie, wynikające z zatrudnienia na podstawie umowy o pracę na okres próbny, (przedłużonej do dnia porodu):
– urlop macierzyński,
– urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego,
– urlop rodzicielski,
– urlop ojcowski,
– urlop wychowawczy.

W sytuacji, w której umowa na okres próbny dobiegłaby końca już w trakcie pobierania urlopu macierzyńskiego lub innych wymienionych powyżej, do końca okresu, odpowiadającego poszczególnemu urlopowi, pracownikowi nieprzerwanie przysługuje nabyty już zasiłek.

Umowa na czas określony.

Celem tego rodzaju umowy jest nawiązanie stosunku pracy na z góry określony okres czasu.

Czas trwania i ilość umów.

Łączny okres zatrudnienia na podstawie umów na czas określony pomiędzy tymi samymi stronami nie może przekraczać 33 miesięcy.

Łączna zaś liczba umów tego rodzaju to maksymalnie trzy. 

W praktyce więc każda czwarta umowa o pracę na czas określony, zawarta z tym samym pracodawcą z automatu stanie się umową na czas nieokreślony. Tak samo od dnia następującego po upływie 33 miesięcy łącznego okresu zatrudnienia, umowa przekształca się na czas nieokreślony.

Wyjątki od zasady max 3 umów lub  max 33 miesięcy.
Kolejna umowa na czas określony nie będzie liczona jako czwarta lub nie wliczy się do łącznego okresu 33 miesięcy zatrudnienia, jeżeli została zawarta:
– w celu zastępowania innego pracownika na czas jego usprawiedliwionej nieobecności;
– w celu wykonywania pracy sezonowej;
– w celu wykonywania pracy na okres kadencji;
– gdy pracodawca wskaże obiektywne przesłanki zawarcia umowy, leżące po jego stronie (w tym przypadku w umowie należy wskazać cel lub okoliczności, uzasadniające przekroczenie łącznego czasu lub liczby umów. Dodatkowo taki fakt powinien być zgłoszony w terminie 5 dni od zawarcia umowy do okręgowego inspektora pracy. W przypadku braku zgłoszenia pracodawca podlega karze grzywny w wysokości 1000 – 30 000 zł.).

Ważne! Do powyższych okresów i ilości umów nie wlicza się umowy o pracę na okres próbny.
Jak wypowiedzieć umowę na czas określony?

Umowa o pracę na czas określony rozwiązuje się z upływem czasu na jaki została zawarta.

Możliwe jest również rozwiązanie umowy za wypowiedzeniem. Okres wypowiedzenia uzależniony jest od okresy zatrudnienia u danego pracodawcy i wynosi odpowiednio:

  • 2 tygodnie, jeżeli okres zatrudnienia wynosił mniej niż 6 miesięcy;
  • 1 miesiąc, jeżeli okres zatrudnienia wynosił powyżej 6 miesięcy;
  • 3 miesiące, jeżeli okres zatrudnienia wynosił co najmniej 3 lata. W przypadku wypowiedzenia umowy z powodu likwidacji bądź upadłości pracodawcy, możliwym jest skrócenie tego okresu do 1 miesiąca. Za pozostałą część okresu wypowiedzenia pracownikowi przysługuje odszkodowanie w formie wynagrodzenia.
    Jeśli zastanawiasz się dlaczego pojawiły się tutaj 3 lata, skoro ograniczeniem czasowym jest 33 miesiące, w przypadku wypowiedzenia należy dodać okres próbny, co łącznie może dać 36 miesięcy (czyli 3 lata).

Dodatkowo umowa na czas określony może zostać rozwiązana:

  • na mocy porozumienia stron, czyli zgodnego oświadczenia obu stron;
  • przez pracodawcę z winy pracownika (potocznie dyscyplinarka): w racie ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych; popełnienia przez pracownika przestępstwa, uniemożliwiającego dalszego zatrudnienia; utraty koniecznych uprawnień do zajmowania danego stanowiska.
  • przez pracodawcę bez wypowiedzenia z przyczyn niezawinionych przez pracownika jeżeli niezdolność pracownika z powodu choroby trwa:
    dłużej niż 3 miesiące, jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy krócej niż 6 miesięcy;
    lub dłużej niż łączny okres pobierania z tego tytułu wynagrodzenia i zasiłku oraz pobierania pierwszych 3 miesięcy świadczenia rehabilitacyjnego, jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy co najmniej 6 miesięcy lub jeżeli niezdolność do pracy została spowodowana wypadkiem przy pracy albo chorobą zawodową;
    lub w razie dłuższej niż miesiąc usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy z innych przyczyn niż choroba (żaden z powyższych przypadków nie dotyczy niezdolności do pracy, przypadającej w  okresie ciąży)
  • przez pracownika bez wypowiedzenia z przyczyn zawinionych przez pracodawcę: w razie ciężkiego naruszenie podstawowych obowiązków wobec pracownika;
  • przez pracownika bez wypowiedzenia w przypadku wydania orzeczenia lekarskiego o szkodliwym wpływie wykonywanej pracy na zdrowie pracownika (a pracodawca nie przeniesie go w określonym w orzeczeniu terminie na inne stanowisko).Pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę na czas określony w okresie:
    – ciąży,
    – urlopu macierzyńskiego,
    –  urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego,
    – w okresie urlopu rodzicielskiego,
    – w okresie urlopu ojcowskiego.

Oczywiście wyjątkiem od tej zasady jest wystąpienie przyczyn, uzasadniających rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika (a organizacja związkowa u danego pracodawcy wyraziła na to zgodę).
Drugim wyjątkiem jest ogłoszenie upadłości, bądź likwidacji pracodawcy.

Umowa o pracę zawarta na czas określony ulega przedłużeniu do dnia porodu, gdyby uległa rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży.
Wyjątkiem jest tutaj umowa zawarta na czas określony w celu zastępstwa pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności. Taka umowa zostanie rozwiązana z upływem okresu czasu, na jaki była zawarta, nawet jeżeli w czasie jej trwania zajdziesz w ciążę.

 Uprawnienia rodzicielskie, wynikające z zatrudnienia na podstawie umowy o pracę na czas określony, (przedłużonej do dnia porodu):
urlop macierzyński,
– urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego,
– urlop rodzicielski,
– urlop ojcowski.
Choć powyższe nazywane popularnie są urlopami, w rzeczywistości w przypadku przedłużenia umowy do dnia porodu, nabywamy prawo nie do wyżej wymienionych urlopów, a do zasiłku macierzyńskiego.

W sytuacji, w której umowa na czas określony dobiegłaby końca już w trakcie pobierania urlopu macierzyńskiego lub innych wymienionych powyżej, do końca okresu, odpowiadającego poszczególnemu urlopowi, pracownikowi nieprzerwanie przysługuje nabyty juz zasiłek.

W tym miejscu warto również wspomnieć o tym, co dzieje się w sytuacji, w której o ciąży dowiedziałaś się w trakcie biegu wypowiedzeniu lub po jego upływie. Informacje na ten temat znajdziesz w artykule „Ciążą na wypowiedzeniu”. Zapraszam do lektury TUTAJ.

W kolejnej części tego artykułu znajdziesz informacje na temat umowy o pracę na czas nieokreślony. Jeżeli do umowy na okres próbny lub na czas określony masz jeszcze jakieś dodatkowe pytania, napisz w komentarzu lub wiadomości prywatnej.

Umowa na czas określony vs umowa na zastępstwo.

Nowelizacja kodeksu pracy w 2016 praktycznie wykreśliła umowę na zastępstwo jako odrębną od umowy na czas określony. Nie stoi to jednak w sprzeczności z możliwością zawierania umów w celu zastępowania innego pracownika, w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności. W praktyce więc umowa ta jest po prostu odmianą umowy na czas określony.

Terminy wypowiedzenia tejże umowy są identyczne jak umowy na czas nieokreślony, które przytoczyłam nieco wyżej. Poza wypowiedzeniem, może ona zostać wypowiedziana z następujących przyczyn:
upływ okresu, na który była zawarta (identycznie jak przy umowie na czas nieokreślony);
powrót osoby zastępowanej;
zmiana nieobecności pracownika z usprawiedliwionej, na nieusprawiedliwioną.

Co więc odróżnią umowę na czas określony od umowy na zastępstwo?

1. Brak limitu 3 umów i okresu trwania stosunku pracy przez 33 miesiące – wspomniane ograniczenia nie dotyczą umowy na zastępstwo, co oznacza również, że jeśli u jednego pracodawcy posiadałaś więcej umów, w tym między innymi na zastępstwo, właśnie te nie będą wliczały się w ograniczenia ilościowe i czasowe.

2.  Brak zasady o przedłużeniu umowy do dnia porodu – niestety automatyczne przedłużenie umowy do dnia porodu, jeżeli jej rozwiązanie przypadałoby po 3 miesiącu ciąży, nie dotyczy tego rodzaju umowy.

3. Ograniczona ochrona przed wypowiedzeniem i rozwiązaniem umowy z powodu ciąży
w momencie zajścia w ciążę umowa na zastępstwo również korzysta z ochrony przed wypowiedzeniem jej przez pracodawcę. Jednakże wyjątkiem tu jest sytuacja powrotu do pracy przez zastępowanego pracownika – w takiej bowiem sytuacji umowa na zastępstwo zostanie rozwiązana, niezależnie od okresu ochronnego, jakim z zasady jest ciąża.

Zasiłek chorobowy i macierzyński, a umowa na zastępstwo.

Jeżeli umowa na zastępstwo zakończy się, a Ty w czasie jej trwania przebywałaś na zwolnieniu chorobowym i będziesz je kontynuowała, zachowasz do niego prawo (maksymalnie do dnia porodu). Niestety nie oznacza to, że otrzymasz również zasiłek macierzyński, ponieważ warunkiem uprawnienia do niego, jest posiadanie umowy o pracę w dniu porodu (a jak wspomniałam powyżej umowa na zastępstwo nie przedłuża się do dnia porodu).

Marzena | Mama Prawniczka

 

Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 Kodeks Pracy, Dz.U. 1974 Nr 24 poz. 141 z późn.zm w szczególności:
art. 25, art 25 (1), art. 29, art. 30, art.32, art 36, art. 36(1), art. 52, art. 53, art. 55, art. 177, art. 180-183, art.186;
Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, Dz.U. z 2014 r., poz. 159 z późn. zm. w szczególności:
art. 29a, art. 30, art. 53.

7 thoughts on “UMOWA NA OKRES PRÓBNY, UMOWA NA CZAS OKREŚLONY – CHARAKTERYSTYKA I UPRAWNIENIA RODZICIELSKIE.”

  1. Nie wiem czy dobrze rozumiem. W przypadku kiedy jestem zatrudniona na umowę na czas określony i w trakcie macierzyńskiego/rodzicielskiego ta umowa się kończy to zostanie przedłużona na czas trwania tego urlopu? A co z urlopem nabytym w trakci trwania umowy, z którego nie został wykorzystany ani jeden dzień? I czy w tym przypadku mam możliwości skorzystania z urlopu wychowawczego czy stosunek pracy wygasa zgodnie z ustalonym terminem bez prawa do wychowawczego?

    1. Umowa ulegnie rozwiązaniu w trakcie w/w macierzyńskiego/rodzicielskiego, ale prawo do zasiłku macierzyńskiego nie wygaśnie.
      Jeśli chodzi o urlop wypoczynkowy, po wygasnięciu umowy przysługuje za niego ekwiwalent urlopowy.

  2. Jestem aktualnie na urlopie rodzcielskim, który kończy sie 6 grudnia 2017.Umowa o pracę skończyła mi się w trakcie urlopu macierzyńskiego 9listopad 2016).

    Chciałabym od września podpisać umowe zlecenie na 15 godzin tygodniowo. Czy muszę zgłaszać to do ZUSu?

    Czy dalej będę otrzymywać świadczenie rodzicielskie z ZUS? Jak wygląda odprowadzanie składek?

  3. Czy jeśli urlop macierzyński rozpocznie sie przed zakończeniem trwania ostatniej umowy na czas określony po której normalnie pracodawca musiałby przedłużyć stosunek pracy na czas nieokreślony, to umowa taka zostanie z automatu przedłużona? Czy stanie sie to dopiero po zakonczeniu urlopu macierzyńskiego i wychowawczego? A może wtedy to automatyczne przedłużenie na czas nieokreslony nie ma miejsca?
    Czy będąc na zwolnieniu lub urlopie macierzyńskim można przedłużać lub renegocjować warunki umowy?

    I drugie pytanie o wsteczne wyrównanie pensji po dostarczeniu zaświadczenia o ciąży – czy można odzyskać 20% które przepada gdy pozostaje sie na zwolnieniu lekarskim 80% płatnym – zwykłym „nie ciążowym”?

  4. Termin porodu mam na 19 lipca 2017 a umowę o pracę mam zawartą do dnia 15 sierpnia 2017. Czy jeżeli po porodzie przejdę od razu na zasiłek macierzyński to po zakończeniu tego zasiłku będę miała prawo do urlopu wychowawczego?

Dodaj komentarz